Përveç kërkesës për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin “Për zonat e mbrojtura” dhe vendosjes së një moratoriumi për zhvillimet e reja në këto territore, rezoluta e Parlamentit Evropian shpreh gjithashtu shqetësim për ligjin “Për investimet strategjike” dhe mungesën e progresit në fushën e mjedisit dhe ndryshimeve klimatike.

Parlamenti Evropian i ka kërkuar Shqipërisë të shfuqizojë ndryshimet e vitit 2024 në ligjin “Për zonat e mbrojtura” dhe të pezullojë zhvillimet e reja në këto territore deri në përputhjen e plotë të legjislacionit me standardet evropiane të mbrojtjes së natyrës.

Në aspektin formal, sistemi ligatinor Vjosë-Nartë u shpall në vitin 2004 si peizazh ujor/tokësor i mbrojtur dhe, edhe sot vazhdon të jetë pjesë e kategorisë së peizazheve të mbrojtura. Megjithatë, ky argument lë jashtë shumë elemente kryesore, që nuk lidhen me emërtimin dhe kategorinë e zonës, por me transformimin e aktiviteteve që lejohen të zhvillohen brenda këtij territori me vlera të larta natyrore kombëtare dhe ndërkombëtare.

Mes protestave qytetare dhe garancive të qeverisë se projekti në Zvërnec do të respektojë standardet mjedisore, profesorë dhe ekspertë të biologjisë, planifikimit territorial dhe menaxhimit të mjedisit japin vlerësimin e tyre mbi ndërtimet e planifikuara në Pishë Poro - Nartë.

96 organizata të shoqërisë civile kërkojnë vendosjen e moratoriumit për investimet në zonat e mbrojtura. Në një letër drejtuar Kuvendit kërkohet gjithashtu shfuqizimi i ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin "Për zonat e mbrojtura", që sipas tyre po rrezikojnë natyrën dhe integrimin evropian.

Historia e zhvillimeve në kompleksin natyror Pishë Poro-Vjosë-Nartë nuk nisi me hyrjen e makinerive në terren. Ajo është rezultat i një sërë vendimmarrjesh dhe ngjarjesh që prej vitesh kanë ngritur shqetësim te ekspertët e mjedisit dhe organizatat e shoqërisë civile, që paralajmëronin se mbrojtja e këtyre territoreve po dobësohej gradualisht.

Për herë të parë në një dokument zyrtar të Bashkisë Tiranë pranohet se një nga faktorët kryesorë për ndotjen e ajrit është urbanizimi pa kriter i qytetit dhe ndërtesat e larta, teksa rrugët e ngushta pengojnë shpërndarjen e ajri dhe kanë ndërprerë “korridoret e ajrimit të qytetit”. Bashkia parashikon të shpenzojë rreth 71.5 mld lekë ose më shumë se 700 mln euro 15 vitet e ardhshme për përmirësimin e cilësisë së ajrit, por anëtarët e këshillit kritikojnë planin si formal, nëse nuk kufizohet vrulli i ndërtimeve.

Çdo ton mall që eksportohet drejt BE-së do të mbajë një kosto të re: çmimin e karbonit. Dhe, në mungesë të raportimit të verifikuar, kjo kosto do të llogaritet sipas mesatares së BE-së, që zakonisht është më e lartë se realiteti vendas.